آیتالله هاشمزاده هریسی تأکید کرد:
ضرورت تبیین دقیق قاعده «نفی سبیل» در عرصه روابط جهانی
اسلام ما را به «جدال احسن» با دیگران دعوت کرده نه نفی مطلق
پرهیز از جضور در مجامع جهانی با ادعای گول خوردن، وهن خودمان است
اگر علما قاعده «نفی سبیل» را موسع تعریف میکردند جایی برای ارتباطات جهانی باقی نمیماند
حضور در بیشتر کنوانسیونها و سازمانهای بینالمللی مفید است
گروه سیاسی ــ عضو مجلس خبرگان رهبری در خصوص جایگاه قاعده «نفی سبیل» در ارتباطات بینالمللی و حضور در مجامع و سازمانهای جهانی گفت: بعضی اوقات از عناوین و آموزههای دینی به درستی استفاده نمیشود که نمونه آن در عرصه روابط بینالمللی قاعده «نفی سبیل» است.
آیتالله هاشم هاشمزاده هریسی، عضو مجلس خبرگان رهبری، در گفتوگو با خبرنگار ایکنا درباره مواجهه صحیح و به دور از افراط و تفریط با کنوانسیونها، نهادها و مجامع بینالمللی بر مبنای آموزههای دینیو عقلی گفت: این سؤال مهم و کلیدی است و نظام جمهوری اسلامی نیازمند پاسخ صحیح به این مسئله است و لازم است این سؤال مطرح شود و لازم است حوزههای علمیه در این باره مطالعه و تحقیق کنند و یک چارچوب برای آن تعیین شود که خوشبختانه در خصوص این مسئله مبانی خوب و محکمی وجود دارد. اساسا این یک مسئله چند وجهی است و ابعاد شرعی، فقهی، اخلاقی سیاسی و بینالمللی دارد که مستقیما با مصالح ملی و نیازهای جامعه ارتباط دارد.
وی ادامه داد: اگر این چارچوب و حدود و ثغور مشخص شود این حسن را دارد که میتوان با کنار هم قرار دادن صالح ملی، فرهنگ دینی و مسائل شرعی با این مسئله برخورد و عمل کرد. منفعت دیگر این قضیه این است که اختلافات در این حوزه میان مسئولان و به تبع آن در جامعه از بین میرود. متأسفانه امروز جامعه ما تبدار است و با کوچکترین اختلافی تنش ایجاد میشود. از یک سو عدهای در مقابل این قضیه (پیوستن به کنوانسیونها و معاهدات بینالمللی) ریشه را میزنند و آن را کفر و خیانت به منافع ملی تلقی میکند و عدهای نیز کاری به شرع، ضروریات دین و مصالح ملی ندارند و معتقدند دربست باید به این مجامع و سازمانهای بینالمللی پیوست و هیچ مبنایی ندارند.
آیتالله هاشمزاده هریسی اظهار کرد: این اختلافات تنها بر مشکلات کشور میافزاید زیرا این اختلافات تنها به بگومگوهای سیاسی محدود نمیشود بلکه به بداخلاقی، تهمت، افترا و نسبتهای ناروا دادن تسری مییابد و بسیاری از گناهان کبیره بر اثر این اختلافات اتفاق میافتد و در ادامه آثار سوء روانی و اقتصادی بر جامعه میگذارد و آبرو و حیثیت بینالمللی کشور را هم زیر سؤال میبرد و لذا لازم است این مسئله حل و فصل شود.
عضو مجلس خبرگان با بیان اینکه در اسلام مبانی بسیار مشخصی از آیات قرآن و روایات در این خصوص وجود دارد و میتوان این مسئله را به صورت متعادل حل کرد، گفت: راه اعتدال هم این است که نه نفی مطلق کرد و نه اینکه بدون توجه به مبانی دینی و ضرورتهای عقلی وارد همه این کنوانسیونها شد.
وی با تأکید بر اینکه نفی مطلق و به همه چیز «نه» گفتن کار بسیار راحتی است، گفت: با «نه» گفتن تمام روزنهها و دروازهها را میبندیم و گویی خودمان دنیایی هستیم و دورمان حصاری میکشیم و زندگی میکنیم، اما آیا این شدنی است؟ آیا واقعا اسلام این را از ما خواسته است؟ مگر اسلام به «جدال احسن» با دیگران توصیه نکرده است؟ مگر اسلام نخواسته که اخلاق و معنویت را به دنیا صادر کنیم و دیگران را جذب اسلام کنیم؟ اما اگر درها را ببندیم و در مجامع و سازمانهای بینالمللی حضور پیدا نکنیم این اتفاقات رخ نخواهد داد.
آیتالله هاشمزاده هریسی عنوان کرد: اسلام یک دین بینالمللی است و داعیه جهانی دارد و از این منظر ما باید بیش از دیگران در مسائل جهانی و بینالمللی فعال باشیم برای اینکه اسلام تئوری حکومت جهانی دارد که با حضور حضرت ولی عصر(عج)این حکومت یکپارچه جهانی تحقق مییابد. وقتی چنین دیدگاهی وجود دارد ما هم باید به دنیا نگاه کنیم و دور خود حصار نکشیم.
وی ادامه داد: مبنای دیگر این است که خداوند انسانها را با زبانها، فرهنگها، رنگها و نژادهای مختلف خلق کرده اما در عین این تفاوتها همه انسانها و ملتها را به همدیگر نیازمند کرده است. در واقع خداوند بندگان خود را به خودش و دیگر بندگان نیازمند آفریده است. نیازمندی به خدا برای این است که او را فراموش نکنند و نیازمندی به یکدیگر برای این است که انسانها به هم متصل شوند و از همدیگر استفاده کرده، به هم اعتنا کنند و از هم بهره برده و به هم بهره برسانند و این محتاج بودن انسانها به یکدیگر حکمت الهی است.
عضو مجلس خبرگان تأکید کرد: این مسئله در سطح روابط بینالمللی به این معناست که باید با دیگران براساس احترام متقابل ارتباط برقرار کرد و در مجامع و نهادهای بینالمللی حاضر بود و فعالیت کرد. امروز کافر به مسلمان، ملت اسلامی به ملت مسیحی و ... احتیاج دارد اما این تأمین احتیاج باید به شکلی تنظیم شود که حقارتآمیز نباشد و ارزشهای خود را از دست ندهند و این همان چارچوب و حد و مرزی است که در ابتدا بیان کردم.
آیتالله هاشماده هریسی ابراز کرد: خداوند همه نعمات و منابع خود را در اختیار یک نفر، یک ملت، یک حکومت و ... نداده است و هر ملتی نعمتی دارد و نعمت دیگری را ندارد تا ملتها و حکومتها با هم داد و ستد کنند و زندگی و دنیا از این طریق ادامه یابد. در واقع خداوند دنیا را اینگونه آفریده و آیات و روایات در این باره وجود دارد. در واقع همه به هم احتیاج دارند و ناگزیر از رابطه هستند اما نکته مهم در نحوه و چگونگی تأمین و رفع احتیاجات و نیازهاست.
وی یادآور شد: نکته دیگر اینکه هر چه در جهان از ثروت، علم، تکنولوژی، سرمایه، آداب و اخلاق نیکو است باید در هر کجای جهان باشد بخواهیم و این دستور اسلام است. مبنای چهارم این است که هر چه از علم، تکنولوژی، سنتهای خوب و ...وجود دارد برای خداست و برای امریکا، اسرائیل و ... نیست. چون خدا اینها را در عقل بشر، طبیعت و جامعه نهفته است و بشر اینها را از عدم به وجود نمیآورد بلکه صنعتکار ثانی است و لذا همه انسانها در کل ثروت، علم و تکنولوژی سهیم هستند و هیچ کس حق ندارد اینها را به انحصار درآورده و در اختیار بشریت قرار ندهد.
عضو مجلس خبرگان اظهار کرد: از این منظر هر کار خوب، علم نافع و ... در هر جای دنیا از طبیعت، قوانین اجتماعی و سنن الهی برگرفته شده است و چون به نفع مصالح بشر است باید مورد بهره قرار گیرد و لذا باید فعالانه در دنیا حاضر باشیم و خود را از فرصتها محروم نکنیم. لذا باید در هر جایی که خیر و نفعی در آن است و اسلام صراحتا آن را نفی نکرده و منجر به حفظ حقوق مظلومان و تخفیف آلام و دردهای آنان میشود نه تنها حضور پیدا کنیم بلکه فعال هم باشیم و در هر جایی هم که با فرهنگ و دین ما نمیسازد و به ارزشها و باورهای ما ضربه میزند ضرورت ندارد که حضور یابیم.
وی افزود: اما برخی هستند که مدام میگویند اگر در فلان مجمع، نهاد و سازمان بینالمللی حاضر شویم سر ما را کلاه میگذارند. معنای این حرف آن است که خود را ضعیف میدانیم و دیگران را قوی تلقی میکنیم. آیا این دیدگاه یک نوع احساس حقارت و وهن خودمان نیست؟ باید قوی و فعال در این کنوانسیونها و مجامع بینالمللی حاضر شد و تا جایی که امکان دارد طرفهای دیگر را تحت تأثیر قرار داد و آثار مثبتی از خود برجای گذاشته و جلوی افراط و تفریط را بگیریم.
وی تصریح کرد: اگر بترسیم نباید هیچ کاری در فضای بینالمللی کرد بلکه باید با هوشیاری، مطالعه و قدرت وارد صحنههای بینالمللی شد و نباید با داد و بیداد و فضاسازی جلوی هر حرکت و ابتکاری را در عرصه بینالمللی گرفت. دشمنان ایران از جمله آمریکا و اسرائیل میخواهند که جمهوری اسلامی ایران در هیچ مجمع، نهاد و کنوانسیون بینالمللی حضور نداشته باشد و ما با نفی مطلق، در واقع خواست آنها را محقق میکنیم.
هاشمزاده هریسی عنوان کرد: از طرفی برخی مسائل است که اسلام آنها را صراحتا نفی کرده و با دین و دستورات قرآن انطباق ندارد و لذا باید از آن نهاد، مجمع و کنوانسیون کناره بگیریم و عضو آن نشویم. اما اگر حضور ایران در آن سازمانها و کنوانسیونها نفع حداقلی هم داشته باشد و بخشی از منافع ملی و اقتدار نظام را تأمین میکند باید در آنها حاضر شد.
عضو مجلس خبرگان اضافه کرد: اگر در این مجامع و سازمانهای بینالمللی حاضر نشویم مگر میتوانیم کشورهای دیگر را به حمایت خود بطلبیم و کمک بگیریم. لذا باید در هر نوع اجتماعات خوب و مفید بینالمللی که واقعا اشکال شرعی، قطعی و محرز ندارد و ضرری به منافع ملی نمیرساند عضو شد و حضور یافت و با قدرت در این اجتماعات شرکت کرد.
هاشماده هریسی در خصوص جایگاه قاعده «نفی سبیل» در ارتباطات بینالمللی و حضور در مجامع و سازمانهای جهانی گفت: بعضی اوقات از عناوین و آموزههای دینی به درستی استفاده نمیشود که نمونه آن در عرصه روابط بینالمللی قاعده «نفی سبیل» است. آیا دایره «نفی سبیل» به این گستردگی است و فهم آن به همین سادگی است که برخی به آن استناد میکنند؟ آیا اگر عضو هر سازمان و نهاد بینالمللی شویم بر ما مسلط میشوند و ما را میبلعند. چرا ما اثرگذار نباشیم و برخی رویهها را در سطح جهانی اصلاح نکنیم؟ اگر علما و فقها «نفی سبیل» را تا این حد که برخیها بیان میکنند، موسع و گسترده تعریف میکردند هیچ اقدام و ارتباطی در سطح جهانی نباید شکل میگرفت و همه درها بسته میشد و باید بین جامعه اسلامی با دیگر ملتها و کشورها حصار کشیده میشد. در حالی که در اسلام بحث تبلیغ جهانی، دعوت دیگران، تأثیرگذاری بر وضعیت اخلاق و عدالت جهانی، تقویت صلح و ... وجود دارد و همه اینها مستلزم حضور فعالانه در همین مجامع، نهادها و کنوانسیونهای بینالمللی و ارتباط با دولتها، ملتها و نخبگان در سطح جهان است.
وی تصریح کرد: اگر «نفی سبیل» را اینگونه وسیع در نظر بگیریم آیا جهانی شدن اسلام امکانپذیر است؟ «نفی سبیل» یعنی راه سلطه را ببندیم و وابسته به بیگانه و کافران نشویم و این وظیفه ماست که راه وابستگی را ببندیم. البته هر چیزی هم وابستگی و استعمار نیست. برخی بدبینی بیش از حدی دارند و دنیا را سرشار از ظلم، بیعدالتی و بداخلاقی و فلاکت میبینند و معتقدند همه خیرها و خوبیها در ما جمع شده است که نگاهی دور از واقعیت است. در دنیا کارهای خوبی انجام میشود و آدمهای خوبی وجود دارند که لزوما مسلمان هم نیستند ولی در عرصه دفاع از مظلوم در هر جای جهان از راههای مختلف با ظالمان مبارزه میکنند. هر چند انسانهای ظالم و مستکبر و جنایت، ظلم و بیعدالتی هم در دنیا وجود دارد.
عضو مجلس خبرگان عنوان کرد: لذا با در نظر گرفتن خوبیها و محاسن این اجتماعات جهانی و بینالمللی و شناخت معایب و مضرات آنها میتوان به یک چارچوب منطقی و متعادل رسید تا هم به خیر این اجتماعات و سازمانها رسید و هم از شر آنها محفوظ ماند. در واقع در رابطه با پیوستن به کنوانسیونها و سازمانهای بینالمللی نمیتوان یک حکم مطلق صادر کرد. ما در جهان هستیم و تا جایی که بتوانیم و هر مقدار که شرع و منافع ملی اجازه داده باید ارتباطات خود را گسترده کرده و فعالانه در این سازمانها و میثاقها حضور پیدا کنیم.
هاشمزاده هریسی اظهار کرد: نمیتوان در دنیا بود و با رفاه زندگی کرد، داعیه بینالمللی داشت و مقدمات حکومت جهانی را فراهم کرد اما با دنیا نبود و علیه دنیا بود. تکلیف ما این است که با مطالعه، اعتدال، تحمل، مودت، اعتماد به نفس توأم با هوشیاری و اقتدار وارد بسیاری از این عرصههای بینالمللی که میتوان برای انها حسن و منفعتی متصور شد و لااقل ضرری هم نداشته باشد، شد و حتی خود همین حضور یک حسن است و هیچ اشکالی ندارد.
وی ابراز کرد: اگر این راه متعادل در پیش گرفته شود آنگاه اگر در برخی از این کنوانسیونها و سازمانهای بینالمللی حضور پیدا نکنیم قابل توجیه است. اما نفی مطلق حضور در همه این اجتماعات و سازمانهای بینالمللی و خاص تلقی کردن آنها، منفیبافی است و آن وقت است که هیچ منفعت و مزیتی حاصل نمیشود. باید بتوان دنیا را بابت عدم حضور در برخی مجامع و کنوانسیونهای بینالمللی توجیه و قانع کرد اما برخی معتقدند این مسئله به دنیا ارتباطی ندارد و لازم نیست توجیه شوند و مدعی هستند این وظیفه شرعی است. اما از طرفی این هم وظیفه شرعی ماست که دنیا به اسلام و آموزههای آن بدبین نشده و دنیا دین اسلام را دین انزواگرا و ناسازگار تلقی نکند. در واقع باید کاری کرد که اسلام در نگاه غیرمسلمانان و دشمنان وهن نشود. اساسا گسترش اسلام در طول تاریخ نتیجه همین احساس اعتماد به نفس مسلمانان در ارتباطات و تعاملات با سایر ملتها بوده است.
عضو مجلس خبرگان اظهار کرد: در مجموع در خصوص پیوستن به این کنوانسیونها و سازمانهای بینالمللی میتوان گفت در جاهایی که منافعی برای ما دارند و یا لااقل ضرری ندارند باید حضور پیدا کرد و در جاهایی که ضرر و زیان آنها روشن و مبرهن است و با احکام شرع و مصالح ملی سازگاری ندارد عضویت پیدا نکرد که البته اینها موارد خاص و اندکی است که قابل استخراج است و این نیازمند مطالعه و بررسی دقیق و کارشناسانه و عالمانه است.
هاشمزاده هریسی با اشاره به اینکه صحبتهای من در این رابطه همگی براساس تعالیم، فرهنگ و آموزههای قرآن است، گفت: قرآن برای ما این چنین جامعه و ارتباطاتی را ترسیم کرده است و در صورتی میتوان پیام قرآن را جهانی کرد که جهانی فکر و حرکت کنیم و بین خودمان و جهان حصار نکشیم و تصور نکنیم که فضیلت ما در این است که هر تجربه، دستاورد و اتفاقی را که در جهان رخ میدهد بد و نامطلوب تلقی کرده و کنار بگذاریم و راه دیگری برای خود مشخص کنیم.
وی در پایان یادآور شد: ما در جهان و با جهان هستیم و در قبال وضعیت اخلاق، فرهنگ، عدالت و ... جهانی هم تکلیف داریم و این مسائل با جنگ و دعوا حل نمیشود. بلکه همه اینها از طریق ارتباطات معقول و احترامآمیز انسانی ایجاد میشود. رابطه جمهوری اسلامی ایران با سایر کشورهای جهان باید از همه کشورها بیشتر و بهتر باشد زیرا اسلام چنین میخواهد و در چنین فضایی است که اسلام پیش میرود و میتواند در افکار عمومی جهان جا پیدا کند و صادر شود و الا با جنگ، دعوا، نفی مطلق همه تجارب و دستاوردهای بشری و درافتادن با دنیا فضایی برای تبلیغ اسلام باقی نمیماند.
http://iqna.ir/fa/news/3725324/